दुर्गादान सिंह गौड़ री कवितावां


गीत
बेटी
जद माँडी तहरीर ब्याव की, मँडग्या थारा कुल अर खाँप,
भाई मँड्यो दलाल्याँ ऊपर अर कूँळे मँडग्या माँ - बाप,
थोड़ा लेख लिख्या विधना ने, थोड़ मँडग्या आपूँ आप,
थँई बूँतबा लेखे कोयल! बणग्या नाळा नाळा नाप,
जाए सासरे जा बेटी, लूण -तेल ने गा बेटी/
सबने रखजे ताती रोटी अर तू गाळ्याँ खा बेटी-------

वे कह्वे छै-तू बोले छै, छानी न्हँ रह जाणै कै,
क्यूँ धधके छै कझली कझली, बानी न्हँ हो जाणै के,
मत उफणे तेजाब सरीखी, पॉणी न्हँ हो जाणै के,
क्यूँ बागे मोडी- मारकणी, स्याणी न्हँ हो जाणै के,
उल्टी आज हवा बेटी/ छाती बाँध तवा बेटी/
सबने रखजे-----------------------------

घणीं हरख सूँ थारो सगपॅण ठाम-ठिकाणे जोड़ दियो,
पॅण दहेज का लोभ्याँ ने पल भर में सगपॅण तोड़ दियो,
कुण सूँ बुझूँ कोई न्हॅ बोले, सबने कोहरो ओढ़ लियो,
ईं दन लेखे म्हँने म्हारो, सारो खून निखेड़ दियो,
वे सब सदा सवा बेटी/ थारा च्यार कवा बेटी/
सबने रखजे -----------------------------

काँच, कटोरा और नैणजल, मोती छै अर मन बेटी,
दोय कुलाँ को भार उठायाँ शेषनाग को फण बेटी,
तुलसी, डाब, दिया अर सात्यो, पूजा अर हवन बेटी
कतनो भी खरचूँ तो भी म्हँ, थँ सूँ न्हॅ होऊँ उरण बेटी,
रोज आग में न्हा बेटी/  रखजे राम गवा बेटी/
सबने रखजे -----------------------------

यूँ मत बैठे, थोड़ी पग ले, झुकी झुकी गरदन ई ताण,
ज्यां में मिनखपॅणों ई को न्हॅ, वॉ को क्यूँ र कश्यो सम्मान,
आज आदमी छोटो पड़ग्यो, पीड़ा होगी माथे स्वॉण,
बेट्याँ को कतनो भख लेगो, यो सतियाँ को हिन्दुस्तान,
जे दे थॅने दुआ बेटी/ वाँ ने शीश नवा बेटी/
सबने रखजेताती रोटी, अर तू गाळ्याँ खा बेटी।।
***
(आभार : श्री अतुल कनक)

प्रेमलता जैन री कवितावां

 गीत
डायजिया  का बोल सुणूँ जद
याँ होठाँ ने म्हँ सील्यूँ ऐ/ घुटक ज्हैर की पील्यूँ ऐ
डायजिया का बोल सुणूँ जद बीजळ नणदळ का -----

घणां लाड़ सूँ पाळी पोसी, दूध कटोराँ प्वायो,
रात रात भर गोद्याँ में ले बाबुल चाँद दिखायो,
बिना डायजे बण्यो अकारथ सारो लाड़ लड़ायो,
दुनिया भर की जूँठ माँजबो म्हारे पाँती आयो,
घुटी घुटी सी रहल्यूँ ऐ/ मन में पीड़ा सह ल्यूँ ऐ
डायजिया का बोल सुणूँ जद बीजळ नणदळ का -----

’’कठी मेल दी बाबुल जी ने सारी मूँड कमाई,
ज्याँ बीराँ पे तू गरबै छै, आछी नाक कटाई,
सासरियो चोखो यो मिलग्यो, लगी न्हँ कोड़ी- पाई,
हीरा सा बेटा के पल्ले भूखा घर की आई ’’
सासू का ताना सुण ल्यूँ ऐ, भाटा सा मन पे चुण ल्यूँ ऐ
डायजिया का बोल सुणूँ जद बीजळ नणदळ का -----

जेठाण्याँ का ओढ़स- डोढ़ज्ञा बोल काळज्ये साळै,
हरता फरता देवर जी भी घणीं मसखर्या राळै,
बैठ हथायाँ ससुरा बोले- ‘‘ पड़ी लखपति पालै
थोड़ा होठा खुल्या- सायब का थापड़- थोल्या चालै,
रोर बसकड़ा भर ल्यूँ ऐ/ घूँघट ने गीलो कर ल्यूँ ऐ/
डायजिया का बोल सुणूँ जद बीजळ नणदळ का -----

अणबोल्यो धन बणके बेट्याँ कद ताँई रह्वैगी,
छुरी कसायाँ की गरदन पे, कद ताँई सह्वैगी,
मरदाँ की नरमम करतूताँ, कद ताँई कह्वैगी,
कद समाज की ठेकेदारी, याँ ने उत्तर दैगी,
मूँण्डा ने म्हँ कील्यूँ ऐ/ बणीं जनावर जी ल्यूँ ऐ/
डायजिया का बोल सुणूँ जद बीजळ नणदळ का -----
***
(आभार : श्री अतुल कनक)
Text selection Lock by Hindi Blog Tips