नंद भारद्वाज री कवितावां

पीव बसै परदेस
एक अणचींतै हरख
अर उमाव में थूं  उडीकै
मेड़ी चढ़ खुलै चौबारै
सांम्ही खुलतै मारग माथै
अटक्योड़ी रैवै अबोली दीठ
पिछांणी पगथळियां री सौरम
सरसै मन रा मरूथळ में
हेत भरियै हीयै सूं
उगेरै अमीणा गीत
अणदीठी कुरजां रै नांव
संभळावै झीणा सनेसा !
हथाळियां राची मेंहदी अर
गैरूं वरणै आभै में
चितारै अलूंणै उणियारै री ओळ
भीगी पलकां सूं
पुचकारै हालतौ पालणौ !
आंगणै अधबीच ऊभी निरखै
चिड़कलियां री रळियावणी रम्मत
माळां बावड़ता पाछा पंखेरू
छाजां सूं उडावै काळा काग
आथमतै दिन में सोधै सायब री सैनांणी !
च्यारूं कूंटां में
गरणावै गाढौ मूंन
काळजै री कोरां में
झबकै ओळूं री बीजळियां
सोपो पड़ियोड़ी बस्ती में
थूं जागै आखी रैण
पसवाड़ा फोरै धरती रै पथरणै !
धीजै री धोराऊ पाळां
ऊगता रैवै एक लीली आस रा अंकुर
बरसतां मेहुड़ां री छांट
मिळ जावै नेह रा रळकतां रेलां में !
पण नेह मांगै नीड़
जमीं चाहीजै ऊभौ रैवण नै
घर में ऊंधा पड़िया है खाली ठांव
भखारियां सूंनी      बूंकीजै -
खुल्ला करनाळा,
जीवण अबखौ अर करड़ौ है भौळी नार -
किरची किरची व्हे जावै
सपनां रा घरकोल्या:
वा हंसता फूलां री सोवन क्यार
वौ अपणेस गार माटी री गीली भींतां रौ
वा मोत्यां मूंघी मुळक -
हीयै रौ ऊमावौ:
जावौ बालम -
परदेसां सिधावौ !
थूं उडीकै जीवण री इणी ढाळ
अर रफ्तां-रफ्तां
रेत में रळ जावै सगळी उम्मीदां !
जिण आस में बरतावै आखौ बरस
वा ई कूड़ी पड़ जावै सेवट सांपरतां
परदेसां री परकम्मा रौ इत्तौ मूंघौ मोल -
मिनख री कीमत कूंतीजै खुल्लै बजारां !
आ सांची है के
परदेसां कमावै थारौ पीव
अर आखी ऊमर
थूं जीवै  पीव सूं परबारै !
***


भरोसैमंद आखर
म्हैं अहसानमंद हूं
मिनखपणै रा वां मोभी पूतां रो
जिकां री खांतीली मेधा
अर अणथक जतन
अमानवी-यातनावां सूं
            गुजरतां थका
भेळा कर पाया है कीं
भरोसैमंद आखर
जिका
आपां री भटक्योड़ी उम्मीदां साथै
            जुड़ता ई
खोल सकै एक नूवों मारग
      एक जीवंत लखांण
            परतख      
            अर असरदार
किणी धारदार हथियार री भांत
वै चीर सकै अंधारै रो काळजो
मुगती दिरा सकै
तळघर में कैद उण उजास नै
जिको दे सकै आंख्यां नै नूंवी दीठ
      ओप उणियारां नै
      एक अछेह आतम नै विस्वास-

जिण रै परवाण
उण दयानिधान री
नीयत पिछाणी जा सकै ।
***

टाबर रा सवाल
अबखा अर अबोट सवालां में
अणजाण हाथ घालणो
टाबर री आदत व्है-
आगूंच वो कीं अंदाजै कोनी
अबखाई रो अंत
अर थाग लेवण ऊतरतो जवै
      अंधारै बावड़ी पेड़ियां ।

टाबर रा वां अणची सवालां रो
वो ई पड़ूतर देवै
जिका आभाचूक हलक सूं बारै आय
      ऊभ जावै सांम्ही अर
हालात सूं बाथेड़ो करण री हूजत करै

जीसा !
आपां नै क्यूं देखणो पड़ै
कोई रै मूंड़ै सांम्ही,
क्यूं ऊभणो पड़ै राजमारग रै ऐड़ै-छेड़ै
बोलां कोई री अणूंती जै जै-कार
अर क्यूं कदेई अबोलो बैठणो पड़ै
आपांनै इंछा परबारै ?

कैड़ी अणचींती दुविधा है
एकांनी टाबर री भोळी इंछावां
            स्यांणी संकवां,
अलेखूं कंवळा सपना
अर बापरती काची नींद,
दूजै कांनी आ कुजबरी
परवसता री पीड़-
उणरी आंख्यां सांम्ही घूमै
टाबर री इंछावां
अर सवालां सूं जुड़ै उणरो मन,

सेवट धूजता पग
चाल पड़ै मत्तै ई उण गेलै
जिको एक अंतहीण जंगळ में
                  गम जावै-

कानां में फगत गूजती रैवै
टाबर री धूजती आवाज
थे यूं अणमणा कठीनै जावो जीसा !
दोफारां आपंनै सैर जावणो है-
म्हनै आजादी री परेड़ में साथै रैवणो है,
थे यूं अबोला कठीनै जावो जीसा ?
***

ओम पुरोहित ‘कागद’ री कवितावां

धरती
धरती !
तूं कदैई करती
सिणगार
बेसुमार :
कूमटै
खैजड़ी
बोअटी ऊपर होंवता
हरिया काच्चा पत्ता
जाणै कचनार !
थारी निजरां सामीं
होयो है अनाचार
बता !
कुण राखस री बकरी
चरगी
थारो हरियल संसार ?
***
बता बेकळू
कदैई तपै
कदैई ठरै
कदैई उड-उड घिरै !
बता बेकळू
थारै काळजै मांय
किण बात नै लेय
उठा पटक है ?
क्यूं उठै
भतूळियो बण
कड़कड़ी खाय
आभै रा
गाभा फाड़ण
अर क्यूं पाछी आ सोवै
सागी ठिकाणै ?
***
रूंख
थे
एक अभियान मांय
रूंख लगायो
दूजै मांय सींच्यो
अनै
तीजै अभियान मांय
काट बगायो ।
ठीक है
थे मालक हा, रूंख रा
पण उथळो तो देवणो ई पड़ सी
कै जिकी रूंख नै जाम्यो
पानका निकळण सूं लेय
काटण तांईं मून ही
बा धरती
उण रूंख री कुण ही ?
***
कविता
कविता
न तो लिखीजै
अर
न बांचीजै ।
कविता
इन्नै-उन्नै
खिंडियोड़ी
अबखायां रै अंगारां नै
आपरै अंतस मांय भेळ
बुझावण री
एक क्रिया है
इण मांय
बळण री संभावना जादा है
बचण सूं ।
इणी क्रिया नै
उथळ
आपरै मांय
मैसूस करण रो नाम
कविता रो
बांचिजणो ।
इसै समै
कविता बांचणो
अनै लिखणो
किणी जुद्ध सूं स्यात ई कम हुवै
कुण है जिकै मांय इण जुद्ध नै
जीतणै रो दन हुवै ।
***
मन करै
मन
कीं न कीं
करतो रैवै ।
मन करै
पाखंड़ी बणूं
कळी बणूं
फळ बणूं
या
बा डांडी बणूं
जकी माथै लागै
पांखड़ी
कळी
फूल
फळ ।
अर फेर करै
बणूं भंवरो
सुंघू फूल
बेअंत
कदै ई करै
बणूं रुत
फगत बसंत ।
***
सबद
(1)
जुद्ध मंय
मिनख री
लगोलग हार रै बाद बी
बच रैया है
सबद
पळकता
सूरज दांई
आवण आडा
प्रीत री रीत
बिसतारण ।
(2)
इयां इ नीं
बिरथा गमाओ
सबदां नै
राखणा पड़सी
कीं सबद
दूसर नेड़ा
आवण रै मिस
मून तोड़ण सारू ।
***
कोई तो हा
आं ईंटां रै
ठीक बिचाळै
पड़ी आ
काळी माटी नीं
राख है चूल्है री
जकी ही काळीबंगा में
कदैई चेतन
चुल्लै माथै
कदैई तो
सीजतो हो
खदबद खीचड़ो
कोई तो हा हाथ
जका परोसता
घालता पळियै सूं घी
भेळा जीमता
टाबरां नै ।
***
माटी होवण री जातरा
माटी रो
ओ गोळ घेरो
कोई मांडणो नीं
ऐनाण है डफ रो
काठ सूं
माटी होवण री जातरा रो ।
डफ हो
तो भेड भी ही
भेड ही
तो चरावणियां भी हा
चरावणियां हा तो
हाथ भी हा
हाथ हा तो
ओ क्यूं हो
मीत हा
गीत हा
प्रीत ही
जकी निभगी
माटी होवण तक ।
***
नीं बतावै
कठै राजा
कठै परजा
कठै सत्तू-फत्तू
कठै अल्लाद्दीन दब्यो
घर सूं निकळ
थेड़ काळीबंगा रो
हाडक्यां भी मून है
नीं बतावै
आपरो दीन-धरम ।
***
ढिगळी होवण तांई
भोत तळै जाय
नीसरयो है कूओ
रास रा निसाण
आपरै मुंडै री
समूळी गेळाई में
कोरियां ऐनाण
पण नीं बतावै
किण दिस
कुण जात
भरती ही पाणी !
काळीबंगा रो मून
बतावै
एक जात
आदमजात
जकी
भेळी जागी
भेळी ई सोई
भेळप निभाई
ढिगळी होवण तांई ।
***

हाइकू ई हाइकू…

चारूं कूंटां है
खड़ी भींतां ई भींतां
आदमी  कठै?

मरजी थांरी
फरमान आपरै
चालै है सांसा।

जग री राड़
मिटै मिनखां मतै
कठै है मतौ?

सिर गिणल्यौ
बगै है आ दुनियां
पग उठायां ।

भेजौ कविता
छपै जागती जोत
बांचसी कुण?

नूंईं कहाणी
लेखक री खेचळ
बोदी डकार।

लुगाई जात
प्रेम रो सागर
डूबै जगत।

मोह बादळ
सावण री बिरखा
मा रो परस।

घंटी खडक़ै
टण टणण टण
नीं जागै देव।

बोदिया बांस
नीं टिकी बा छात
पडग़ी धच्च।

थांरी सोगन
परभात हो ई सी
म्हारी सोगन।

अंतस पीड़
ऊबकी खद बद
टपकी आंख्यां ।

पीळा पानड़ा
हवा सूं बतळावै
झड़स्यां अब ।

घर रो मोह
कदै नीं छूटियौ
छूट्या बडेरा।

आया बातां में
भर दी सै ढोलक्यां
पडग़या वोट ।

करगया कोल
पाछा ई नीं बावड्या
चूकगया दिखां ।

अंधारो घणो
चाईजै जै चानणौ
कर खटकौ ।

ऊंचौ है आभौ
मिल ई सी मंजल
पग तो उठा ।

सिराध नेड़ा
टंक टळसी अबै
मिलसी नूंता ।

जूनी झूंपड़ी
बिरखा अणथाग
भीतर टोपा ।
***
मंजल दूर
पूगणौ बी लाजमी
बिसाई छोड ।

फूटरौ मुंडौ
आरसी मुंदगियौ
करड़ कच्च ।

खोपड़ी फूटै
सुण जग री बातां
चा सुरडक़ ।

चुप हा जितै
देवता गिणीजता
बोल्यां मिनख ।

थां री बकरी
परायौ खेत चरै
दूई देखाण ।

झीणा जे  गाभा
मन ऊजळौ राख
उल्लू रा पट्ठा ।

किताबां पढ
लिख नां ओ कूटळौ
रूंख बकसी ।

कित्ती ई लिखी
कित्ती न कित्ती छपी
ले लै ईनाम ।

दुनियां घूम्या
कोई नीं सुणै बात
घर ई भलौ ।
     
गयौ सूरज
पूरब सूं पछम
अंधार घुप्प ।

बातां भोत है
करां तो कीयां करां
सिर रौ डर ।

देखता जितै
उतरगी फोटूड़ी
घरड़ घच्च ।

धरती फाड़
निकळ्यौ भंपोड़
अरड़ झप्प ।

फाटक माथै
आंवता ई खुलियौ
चरड़ डचूं ।

बोल देखाण
अणबोली ककर
भासा दिराव ।

धरम निभै
गऊ माता आपणी
बोखड़ी रूळै ।

परमेसर
पंच-सरंपचड़ा
जे नीं जीतै तो?

चढै परसाद
धाप गिटै पुजारी
देवता मून।

संपादक जी
रोज लिखै कविता
आप ई छापै ।

चाळीस पोथी
ईनाम नै उड़ीकै
बण कामरेड ।

Text selection Lock by Hindi Blog Tips